X
تبلیغات
اندیشه - نظارت و راهنمایی تعلمیاتی در نظام آموزشی

اندیشه

دریچه ای به دنیای دانش

نظارت و راهنمایی تعلمیاتی در نظام آموزشی

تاکنون تعاریف متعدد متفاوتی از نظرات راهنمایی آموزشی به عمل آمده است . هر یک از تعاریف بر اساس دیدگاههای صاحبنظران ، شرایط خاص شکل گرفته است که بدون توجه به آنها نمی توان به تعریف جامع و مفهوم اصلی آن دست بافت .«اصطلاح نظارت (supervision) از دو کلمه لاتین (super) به معنای بالای ، بالای سر ، در بالا و (videre) به معنی موظف بودن، نگاه کردن، مراقبت کردن ، بر کسی نظارت کردن و مشاهده کردن ترکیب یافته ، بعدها به تدریج در زبان انگلیسی کلمه videre به  visionتبدیل شد و supervision تلویحا  به شاهدانی اطلاق گردید که تواما با بینش ، دانش و آگاهی باشند »عباسپور .عباس 1375ص 23)

در جای دیگر نظارت عامل «اطمینان از جریان فعالیته مطابق انتظارات » تعریف شده است د رتعریفی دیگر نظارت عبارتی از فعالیتی است که باعث تطبیق عملیات با برنامه می شود .به عبارت دیگر نظارت عبارت است از این که انحرافات نظام از هدفهای مورد نظر در حدود مجاز حفظ شود » ( توحیدی.خلیل، 1375، ص 62)

«طبق تعریف دیگر کنترل عبارت است از یک کوشش منظم در ایجاد ضوابط عملیاتی بر اساس اهداف برنامه جهت طراحی یک باز خورد اطلاعاتی به منظور مقایسه عملیات انجام یافته با استانداردهای از بینش تعیین شده و در صورت وجود انحراف میزان آن مشخص شود ودر نیتجه هر نوع اقدام لازمی انجام گیرد تااطمینان حاصل گردد که منابع به موثرین شکل در ذیل به اهداف سازمان به کار گرفته شده است .» (صادقپور ، ابوالفضل 1372)

مفهوم نظارت در معنای عام ، وسعت و شمول گسترده ای دارد و تمام سازمانها برای دستیابی به اهداف خود به نظارت و راهنمایی در امر مدیریت نیاز دارند ولی آموزش و پرورش به عنوان سازمانی پیشرفته و پیچیده . وبرای ایجاد مداومت فعالیتهای آموزشی به نظارت و راهنمایی اثر بخش دارد . بنابراین متخصصان در ام رتعلیم و تربیت تعاریف متعددی از نظارت و راهنمایی آموزشی ارائه نمودند و تلاش صاحبنظران در بیست سال گذشته منجر به حداقل شش مفهوم سازی عمده برای نظارت شده است این مفهوم سازیها نظارت را متمرکز بر :

1- مدیریت اداری                                               2- برنامه تحصیلی

3- تدریس                                                         4- روابط انسانی

5- مدیریت                                                        6- رهبری

معرفی میکند.آری،نتزروکری نظارت متمرکز در مدیریت اداری را چنین تعریف می کند « نظارت آن مرحله از مدیریت اداری مدرسه است که عموتاً حصول انتظارات آموزشی متناسب بایستم آموزش و پرورش را مورد توجه قرار می دهد .»

کوگان نظارت متمرکز برنامه تحصیلی می کند .

«نظارت در بردارنده فعالیتهای چون برنامه نویسی ، بازنگری به برنامه تحصیلی ، آماده سازی مطالب آموزشی و واحدها ،استفاده بار آور از جریانات و ابزارها ، تهیه گزارشات به والدین و توجه وسیع به ارزشیابی کلی برنامه ها است . چهارمین تعریف نظارت به روابط انسانی تاکید دارد ، گیمبل وایلز نظارت را بدین شرح تعریف می کند :

« ناظران امور را سرعت می بخشد .آنان به ایجاد ارتباط کمک می کنند تا افراد حرف همدیگر را بفهمند .شخص ثالث ، برای استفاده از منابع مشرتک و عقاید و میزان تشویق کمک می کند تاافراد حرف همدیگر را بفهمند ، به تسهیل اجرای موافقتهای جلسات ارزشیابی می پردازند ، به حرف کسانی که مسائل خود را بیان می کنند گوش فرا داده و به آنان سایر منابع  موثر در حل مسائلشان را معرفی می کنند . احساسات ، وادراکات معلمان درباره نظام آموزشی و سیاستها را حتی الامکان درک می کنند .وبه مدیران توجه به در دل آنان را توصیه می نمایند . »

پنجمین تعریف نظارت را  متمرکز بر مدیریت معرفی کی کند ، الفونسو ، فرنس ونوی نظارت را چنین تعریف می کند « نظارت در هر سازمان پیچیده ای وجوددارد زیرا سازمانها می خواهند خود را حفظ کنند و گاهی خود را بهبود بخشند . ارتباط نظارت و سازمان ارتباطی روشن و مستقیم است . نتایج  درسازمان باید در تحلیل کارایی و اثر بخشی آن مورد استفاده قرار گیرد. این توضیحات از نظارت در درون سیستمهای تولید در سازمان برای کسانی که نظارت آموزشی می کنند مفید است . مدرسه یک سیستم تولیدی است » .

تسیم تعریف نظارت متمرکز بر رهبری است . موشووپریل می گویند :« ما وظایف نظارت را یاددهی چگونه یاددادن به یاد دهندگان و رهبری حرفه ای در تدوین مجدد آموزش عمومی می دانیم » (جان ولیز 1967)

راهنمای آموزش را نیز «برنامه طراحی شده جامع و کاملاً سازمان یافته ای برای اصلاح وارتقاء کلیه جنبه ها و ابعاد وضع آموزش تعریف شده است »

باغور و تفحص در تعاریف گوناگون نظارت و راهنمایی و امکان دسته بندی مفاهیم آن را در سه مدل مکانیکی ، ارگانیکی و سیستمی فراهم می آورد .» (نیکنامی ، مصطفی  ، 1372، ص 24)پدر مدل مکانیکی نظارت و راهنمایی بیشتر جنبه اجرایی و اداری دارد . دراین سیستم رابطه میان بازرسان و معلمان همانند یک رابطه مکانیکی بسیار خشک و بی روح ، رسمی و وظیفه ای و مبتنی بر سازمان و کارکرد ثابت است .در مدل ارگانیکی نظارت و راهنمایی ، جنبه انسانی بیشتر مورد تاکید قرار می گیرد. در این خصوص «سرجیوانی در مقابل نظارت و راهنمایی تعلیماتی مبتنی بر روابط انسانی نظرات و راهنمای منابع انسانی را مطرح می کند . تمایز بین راهنمای تعلیماتی مبتنی بر روابط انسانی ، رضایت معلمان را وسیله ای برای اداره آرام و اثر بخش مدرسه می داند راهنمای تعلیماتی مبتنی بر روابط انسانی ممکن است مشارکت در تصمیم گیری را اتخاذ کند زیرا این امر موجب رضایت معلمان می شود . فرض آن است کارکرد با معلمان راضی آسانتر و رهبری آنان سهل تر می باشد و در نتیجه اثر بخشی افزایش خواهد یافت .نظارت و راهنمایی تعلیماتی انسانی منابع انسانی راضیت را هدف می داند که معلمان در جهت آن کار می کنند طبق این نظریه در انجام موفقیت آمیز کار های مهم و معنی دار حاصل می شود ».

در چهارچوب مفهوم جدید نظارت و راهنمایی درآموزش و پرورش تعریف مورد قبول اکثر صاحبنظران چنین است :

نظارت و راهنمایی آموزشی کلیه کوششهای مسئولان برگزیده مدرسه در راستای فراهم آوردن زمینه رهبری برای معلمان و سایر کارکنان د رجهت اصلاح وبهبود امر تدریس است که متضمن تشویق ، رشد و پیشرفت حرفه ای ، انتخاب و تجدید نظر هدفهای آموزشی ، مواد و ابزار آموزشی ، روشهای تدریس و ارزشیابی از تدریس است »

بنابراین نظارت و راهنمایی تعلیماتی در امر آموزش تدریس چیزی نیست که در یک مرحله از زمان انجام بشود و سپس به آن توجهی نشود ، بلکه فرایندی است که دائماً به آن نیاز است و در هر زمان با الهام از تجارب گذشته ، نیاز به آن بیشتر احساس می شود ، در شرایط فعلی که برای آموزش ، الگو های تدریس زیادی توصیه می شود و پیچیدگی در آموزش و تدریس بیشتر از هر زمان است ، راهنمای تعلمیاتی در ساده سازي و کمک به معلمان در بهبود آموزش نقش موثری ایفا می کند » (سلطانی .ایرج ، 1378، ص 43)

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 1389/01/09ساعت 6:25  توسط محمد جواد جهانمرد  |