شیوه های شرکت دادن کودکان در مجالس مذهبی
کارشناسان تربیتی معتقدند یادگیری و پذیرش ارزشهای دینی و مذهبی در سه مرحله صورت می گیرد:
* مرحله اول: در این مرحله چون کودک متأثر از رفتار والدین است و براساس خواستههای پدر و مادر عمل می کند، در نتیجه دوست دارد از والدین خود تقلید کند، به اعمال عبادی و مذهبی آنها، حساس و علاقمند است تا مانند آنها در مراسم سوگواری شرکت کند، پس این فرصتی مقدماتی برای دعوت وی به شرکت در این قبیل مراسم است.
* مرحله دوم: کودکان اصولاً در پذیرش ارزشهای دینی تابع دیگران، محیط و موقعیت اجتماعی هستند. در این مرحله کودک در مراسم و مجالس مذهبی شرکت می کند تا به موقعیت اجتماعی دست یابد و مورد قبول دیگران واقع شود. بدین ترتیب، عشق به خدا و معصومین (ع) در وی قوی تر می شود. ضمن اینکه کودک دوست دارد با همسالانش در این مراسم حضور داشته باشد.
* مرحله سوم: در این مرحله کودکان و نوجوانان براساس دیدگاه شخص خود ارزشها و باورهای دینی را می پذیرند که پایدارترین شکل درک این مسأله است. در چنین شرایطی ارزشها برای کودک یا نوجوان مقبولیت می یابد و درونی می شود.
در این صورت حتی اگر شرایط خارجی تغییر کند، عقیده و عمل نوجوان نسبت به ارزشهای مذهبی پایدار می ماند. بنابراین، بهتر است والدین برای درونی کردن ارزشهای دینی از تحکم و اجبار دوری کنند و با پاسخگویی صحیح به پرسشهای نوجوان سبب رشد درک و بینش هر چه بیشتر او شوند تا وی در مسیر خودیابی و خودآگاهی حرکت کند و از مرحله پیروی از دیگران به مرحله «خودپیروی» سوق یابد. آنچه به والدین در این مرحله بیش از همه کمک می کند، داشتن ارتباط دوستانه با نوجوان به منظور عمیق تر کردن باورهای دینی در او می باشد.
اما چگونه می توان کودکان را برای حضور در این مراسم با خود همراه کرد؟ کارشناسان مذهبی چهار اصل را در این زمینه یادآور می شوند:
۱- اصل تشویق: تشویق باید در ابتدا به صورت قابل لمس و مداوم انجام شود. دادن شکلات، اهدای هدیه و بردن کودک به مکانهای دلخواهش از جمله این موارد است. بتدریج که سن کودک افزایش یافت، بهتر است تشویق کمتر شود. ضمن آنکه بیشتر جنبه اجتماعی پیدا کند. مانند تحسین عملکرد کودک، تقدیر از شرکت کودک در مراسم و مقایسه وی با گذشته اش. به این ترتیب او از نتیجه کار خود خشنود خواهد شد.
۲- اصل اعتدال: بهتر این است شرکت در مراسم مذهبی، تکلیفی مشکل برای کودک نباشد ضمن اینکه در صورت طولانی شدن مراسم و خستگی کودک بهتر است وی را به منزل برگرداند. از سوی دیگر شرایط و موقعیت جسمی کودک هم باید سنجیده شود و در صورت عدم تمایل یا بیماری، از بردن او خودداری کرد.
۳- اصل تابعیت از گروه: در مواردی که کودک مایل است به صورت گروهی و یا به اتفاق همسالانش در مراسم مذهبی شرکت کند بهتر است مقدمات حضورش به همراه همسالانش در مراسم فراهم شود.
۴- اصل الگویی: چنانچه شخصی مذهبی و مورد قبول کودک یا نوجوان در میان اقوام و دوستان باشد، می توان برای ترغیب او به شرکت در مراسم مذهبی ، کودک به همراه فرد مورد علاقه اش به این مراسم فرستاده شود.