مطالعه ی روزانه
مطالعه مفیدروزانه چقدربایدباشد؟
آیاقانون کلی برای این امروجوددارد؟
چگونه میتوان برنامه ای برای افزایش ساعات مطالعه طرح ریزی واجراکرد؟
ملاکهای پیشرفت چگونه بایدتعیین شود؟
چگونه بایدروندپیشرفت راکنترل کنید؟
یک روش تقریباً کلی برای برنامه ریزی جهت مطالعه ی روزانه توصیه ی می شود . زیرا این یک واقعیت است که بیشتر افراد،حوصله ی برنامه های خیلی دقیق وجزئی راندارندواگردنبال آن هم بروندبه صورت پیگیرومستمرادامه نمیدهندبنابراین،درروشهای خیلی جزئی برنامه ریزی،تنهاشایدتعدادبسیارمعدودی ازدانشجویان ودانش آموزان،توانایی اجراداشته باشندوبقیه بعدازمدتی حوصله شان سرمیرود.
تفاتهای فردی
برخلاف گفته هاوتبلیغات بعضی ازمردم که هیچ قانون کلی برای تعیین مقدارزمان لازم مطالعه وجود ندارد.این که اصرارشود هردانشجو یا دانش آموز13ساعت یا بیشتر ویا کمتردرس بخواندتاموفق شودبه غیرازنفی تفاوتهای فردی،باعث دلسردی واضطراب عده ی زیادی میشود.ازیک طرف توان وحوصله ی فردی انسانهامتفاوت است،ازطرف دیگرانگیزه های دانش آموزان هم بایکدیگرفرق داردهمچنین پیش نیازهاوآمادگیهای درسی همه یکسان نیست.
بنابراین مهمترازآن که به هرنحوساعات مطالعه خودرا افزایش دهیم این اهمیت داردکه ازمقدارساعات مطالعه ی خود- هرقدرهم که باشد –بهترین وبیشترین استفاده راببریم.اگرچه افزایش ساعات مطالعه ضرورت دارداما بدترین کاردراین موردآن است که بامقایسه ی خودبادیگران،
زمینه های اضطراب ویأس رادرخودایجادکنیم.
پس:
به جای مقایسه ی مقدارساعات مطالعه ی خودبادیگران،اززمانهای مطالعه به طورمطلوب استفاده کنید.
برنامهای برای افزایش ساعات
اگرمیخواهید ساعات مطالعه خودرا افزایش دهیدنکته بسیاربسیارمهم این است که عجله نکنید.یک اصل روانشناسی میگوید:هررفتار درطول زمان به وجودمیآیدوتغییررفتارنیزبه زمان نیازدارد.عجله ودستپاچگی درافزایش زمانهای مطالعه به نتیجهای غیرازآشفتگی واضطراب نخواهدانجامید.آیا این خوب است که به زورهم که شده 14 ساعت درس بخوانیم ولی چیززیادی یادنگیریم یا این که 5ساعت درس بخوانیم ولی
واقعامطالب رادرک کنیم.پس اقدام برای افزایش ساعات مطالعه بایدبه صورت گام به گام صورت گیرد.
مطمئن باشیدبایک برنامه ی حساب شده ومنظم میتوانیدعلاوه برافزایش تدریجی ساعات درس خواندن،اززمانهای موجودهم استفاده خوبی بکنید.
پس:
به جای افزایش جهشی ساعات مطالعه،به صورت تدریجی وگام به گام عمل نمایید.
تعیین خط پایه
برای تغییررفتاروافزایش ساعات مطالعه ازکجابایدشروع کنیم؟اولین گام،تعیین وضع فعلی رفتاراست که اصطلاحاًبه آن خط پایه گفته میشود.یعنی شما بدون هیچگونه تلاش برای افزایش این ساعات،ابتدا بایدسعی کنیدتشخیص دهیدکه درحال حاضروبه صورت واقعی چندساعت توان مطالعه مفیددارید.این کارخیلی آسان است ومیتواندتوسط شمایایکی ازاطرافیان انجام گیرد.برای یک هفته یاده روزنموداری رسم کنیدکه بردارعمودی آن نشان دهندهی دقایق وساعات،وبردارافقی آن نشان دهندهی روزهاباشد.هرروزمیزان ساعات مطالعه راکنترل وبرروی نمودارمنتقل کنید.درپایان روزآخر، میانگین ساعات رامحاسبه نمایید.این خط پایه ی شماست که میتواند 4یا 5ساعت ویابیشتر باشدودرواقع مبنای اقدام برای تغییربرنامه وافزایش ساعات مطالعه محسوب میشود.حال میتوانیدتصمیم بگیریدبراساس تواناییهای فردی خودوبایک روندمنطقی ومشخص درماه اول 60 یا 90 دقیقه ودرماههای بعدی به همین ترتیب ساعات بیشتری رابه برنامه خوداضافه نمایید.
پس:
مبنای افزایش ساعات مطالعه،ارزیابی وضع فعلی وتعیین خط پایه است.
برنامه ریزی برای پیشرفت
ترسیم نمودارپیشرفت
اگربتوانیدوضع فعلی رفتارخودرا مشخص سازیدکار بزرگی انجام داده اید،چراکه این نقطه ی آغاز حرکت است.مهم نیست که این زمان کم باشد،مهم این است که شمابرای افزایش تدریجی وبرنامه ریزی شده ی آن عزمی مصمم واراده ای محکم داشته باشید.برای کنترل روند پیشرفت میتوانیدنموداررسم شده برای تغییرخط پایه راادامه دهید.یعنی برروی نمودار ادامه ی روزهارامشخص کرده ومیزان ساعات مطالعه راعلامت
بزنید.ترسیم این نمودارچندکمک میکند.
اول آن که کنترل روندپیشرفت را ازحالت ذهنی خارج میسازدواین مساله بسیارمهمی است.یکی ازمشکلات اساسی دانشجویان ودانش آموزان برای برنامه ریزی همین است که برنامه رابه صورت ذهنی طراحی میکنند و وقتی ازآنان خواسته میشودکه برنامه هارابرروی کاغذبیاورند،زیاد روی خوش نشان نمیدهند،انگارکه بایدکارسختی انجام دهند
.دوم آن که ترسیم نمودار،روند پیشرفت رابه صورت عینی وقابل دسترسی درمیآورد.شمامیتوانیدهرموقع که لازم بودبامراجعه به نمودار،وضعیت خودرا ارزیابی کنید.
سوم آن که روندپیشرفت رامنظم میسازدواین خودمیتواندباعث تقویت روحیه وایجادانگیزهی بیشترشود.
پس:
بارسم نمودار،روندکنترل پیشرفت خودراازحالت ذهنی به صورت عینی درآورید.
تعیین ملاکهای پیشرفت
این هم موضوعی بسیارمهم است وبیشتردانشجویان ودانش آموزان درموردآن مشکل دارند. دانشجویان ودانش آموزان شایدبه دلیل کمی فرصت وعجله،معمولاًملاکهای پیشرفت راخیلی ایده آلی ودست بالاتعیین میکنند.مثلاکسی که تابه حال به زور 3ساعت درس میخوانده یک باره تصمیم میگیرد 10 ساعت درس بخواند،یاکسی که حداقل 9ساعت میخوابیده،مقدارخواب خودرابه 6 ساعت کاهش میدهد.این تغییرات ناگهانی وملاکهای دست نیافتنی نه تنهاقابل اجرانیستندبلکه موجبات دلسردی رانیزفراهم میسازند.
ضربالمثل قدیمی راشنیده ایدکه:سنگ بزرگ علامت نزدن است.تصمیم به تغییرات بزرگ اگرچه میتواندگاهی یک استثناءباشدولی برای همه امکانپذیرنیست.بنابراین بایدملاکهای پیشرفت باروندی معقول ومنطقی تعیین شوند.اگرخط پایه شمانشان میدهدکه دروضع فعلی4ساعت امکان مطالعه داریدبهتراست دریکی دوهفته اول تصمیم بگیریدکه فقط نیم ساعت به این مقدار اضافه کنید.درصورت موفقیت برای
هفته های بعدبازهم نیم ساعت دیگروبه همین ترتیب درهفته هاوماههای بعدنیم ساعت ویک ساعت افزایش دهیدتابه حدمطلوب وموردنظربرسید.
پس:
برای ادامه ی روندپیشرفت خودملاکهای گام به گام وقابل دسترس تعیین کنید.
خودکنترلی رفتار
برای جدی ترشدن کنترل روندپیشرفت میتوانیدبرنامه های تقویتی وجریمه ای تعیین کنید.ببینیدازچه چیزهایی خوشتان میآیدوازچه چیزهایی بدتان میآید. 5موردخوشآیندو 5موردناخوشآیندراکه واقعابرایتان مهم بوده وبرروی شماتاثیردارندتعیین نمایند.براساس این نظام کنترلی میتوانیدبرای پیشرفت برنامه به خوداجازه بدهید.درصورتی هم که طبق ملاک،ازپیشرفت خودرضایت نداریدخودتان راجریمه کنید.
دقت نماییدکه موردتقویت وجریمه روشن وواضح بوده وقابل اجراباشند.
پس:
برای کنترل رفتارهایتان یک نظام خودکنترلی ایجادکنید.
استفاده ازنیروی کمکی
گاه به دلایل متعددی ازجمله کافی نبودن انگیزه،عدم توانایی غلبه برعادتهای نامطلوب وشرایط خاص محیطی،برای خودتان امکان اعمال کنترل فراهم نیست.دراین صورت بایدبپذیریدکه برای جلوگیری ازاتلاف وقت وازدست رفتن فرصتها،کسی شمارا دراین امرهمراهی کند،حتی اگراین همراهی کوتاه مدت وموقت باشد.این فردمیتواندپدرومادر،خواهروبرادربزرگترویاکسی باشدکه باشماارتباط نزدیکی دارد.
بعضی ازدانشجویان ودانش آموزان به خاطرنوع ارتباطات خانوادگی دربرابردریافت این نوع کمک مقاومت به خرج میدهندوآن رانمیپذیرنددرصورتی که به نظرمیرسداگرکسی متوجه حساسیت موقعیت باشدبایدداوطلبانه البته درصورت فراهم بودن سایرشرایط لازم خواستاراستفاده ازاین کمک باشد.
پس:
اگربه هردلیلی آن طورکه دلتان میخواهدنمیتوانیدپیشرفت راکنترل نماییدامکان استفاده ازنیروی کمکی رامدنظرقراردهید.
نتیجه اینکه:
-1 به جای مقایسه ی مقدارساعات مطالعه ی خودبادیگران،اززمانهای مطالعه به طورمطلوب استفاده کنید.
-2 به جای افزایش جهشی ساعات مطالعه،به صورت تدریجی وگام به گام عمل نمایید.
-3 مبنای افزایش ساعات مطالعه،ارزیابی وضع فعلی وتعیین خط پایه است.
-4 بارسم نمودار،روندکنترل پیشرفت خودراازحالت ذهنی به صورت عینی درآورید.
-5 برای ادامه ی روندپیشرفت خودملاکهای گام به گام وقابل دسترس تعیین کنید.
-6 برای کنترل رفتارهایتان یک نظام خودکنترلی ایجادکنید.
-7 اگربه هردلیلی آن طورکه دلتان میخواهدنمیتوانیدپیشرفت راکنترل نماییدامکان استفاده ازنیروی کمکی رامد نظر قراردهید.