اسراف در قرآن و روایات
بازخداوند در قرآن کریم می فرماید:
«و آنان كه چون انفاق كنند زیاده روى نمى كنند وبخل هم نمى ورزند و میان این دو (روش) حد وسط را نگه مى دارند».
ـ امام على (ع): نبخشیدن صرفه جوى بهتر از بخشیدن اسرافكار است و
امساك كسى كه مال خود را حفظ مى كند نیكوتر از بخشش كسى است كه مالش را بر
باد مى دهد.
ـ عبد الملك بن عمرو احول: امام صادق (ع) این آیه را تلاوت كرد:«و
آنان كه چون انفاق مى كنند زیـاده روى نـمى كنند» و سپس مشتى سنگریزه
برداشت و آن را در مشتش نگه داشت و فرمود: ایـن همان سختگیرى و خستى است
كه خداى عزوجل در كتاب خود فرموده است آن گاه مشتى دیـگربرداشت و همه آنها
را ریخت و فرمود: این اسراف است سپس مشتى دیگربرداشت و قسمتى از آن را
ریخت و مقدارى را نگه داشت و فرمود: این حد وسط است.
ـ امـام كـاظـم (ع) در پـاسـخ بـه سـؤال از خـرجى زن وفرزند فرمود: رعایت كردن میانگین دو امرناپسند زیاده روى و سختگیرى.
ـ پـیـامبر خدا(ص) در پاسخ به سؤال ازتفسیر آیه پیشگفته فرمود: هر كه
بیجا و بنا حق عطا كند اسراف كرده است و هر كه بجا و بحق خرج نكند سختگیرى
و خست ورزیده است.
نشانه هاى اسرافكار
ـ امام صادق (ع): لقمان به فرزندش گفت: اسرافكار سه نشانه دارد: آنچه مال او نیست مى خرد و آنچه مال او نیست مى پوشد وآنچه مال او نیست مى خورد " 1 ".
ـ پـیـامـبـر خـدا(ص): نشانه اسرافكار چهارچیز است: به كارهاى باطل مى نازد , آنچه را فراخور حـالـش نیست مى خورد , در كارهاى خیربى رغبت است و هر كس را كه بدو سودى نرساند , انكار مى كند.
ـ اسحاق بن عمار از امام صادق پرسید: آیا مؤمن مى تواند ده پیراهن داشته باشد؟
حضرت فرمود: آرى عـرض كـردم: بیست پیراهن چه؟
فرمود: آرى اینها اسراف نیست , اسراف آن است كه لباس بیرونت و مهمانیت را لباس خانه و دم دستى قرار دهى.
ـ امام باقر(ع): اسرافكاران آنانى هستندكه حرامها را حلال مى شمارند و خون مى ریزند.
ـ امام على (ع): خرج كردن به ناحق مال , حیف و میل و اسراف است.
ـ امام عسكرى (ع): همانا بخشندگى را اندازه اى است , كه اگر از آن فراتر رود اسراف است.
كمترین حد اسراف
ـ امـام صادق (ع): میانه روى چیزى است كه خداى عزوجل آن را دوست دارد و اسراف را ناخوش مـى دارد , حـتى دور انداختن هسته (خرما و میوه) را , زیرا آن به كارى مى آید و حتى دور ریختن زیادى نوشیدنیت را.
ـ بشر بن مروان: خدمت امام صادق (ع) رسیدیم آن حضرت دستور داد مقدارى خرماآوردند یكى از افراد هسته ها را دور مى انداخت حضرت دستش را گرفت و فرمود: این كار رانكن , این حیف و میل است و خداوند تباهكارى را دوست ندارد.
ـ امـام صـادق (ع): كـمترین اندازه اسراف , دور ریختن ته مانده ظرف (آب یا غذا) و تبدیل لباس بیرون به لباس خانه و دم دستى , و دور انداختن هسته ها (ى خرما و میوه) است.
ـ پیامبر خدا(ص): در وضو نیز اسراف هست , در هر چیزى اسراف وجود دارد.
ـ امـام صـادق (ع) در پـاسخ به سؤال از كمترین حد اسراف فرمود: كمترین اندازه آن این است كه لـبـاس بیرونت را لباس خانه دم دستى قرار دهى , ته مانده ظرفت را دور بریزى و خرمابخورى و هسته هایش را این طرف و آن طرف بیندازى.
ـ پیامبر خدا(ص): این كه هرچه دلت بخواهد بخورى , از اسراف است.
آنچه اسراف به شمار نمى آید
ـ پیامبر خدا(ص): در اسراف خیرى نهفته نیست و در كارهاى خیر اسراف نیست.
ـ امام صادق (ع): در آنچه بدن را سالم نگه مى دارد اسراف نیست بلكه اسراف درچیزهایى است كه مال را تلف كند و به بدن زیان رساند.
ـ از امـام كاظم (ع) سؤال شد: آیا داشتن ده پیراهن اسراف است؟
فرمود: خیر بلكه داشتن پیراهن زیـاد بـاعـث مى شود كه پیراهنهایش بیشتر عمر كند اسراف آن است كه لباس بیرونت را در جاى كثیف بپوشى.
ـ امام على (ع): اسراف در هر چیزى ناپسند است , مگر در كارهاى خیر.
منبع : میزان الحکمه ج 5 ماده اسراف